روایتی از همدلی، رهبری و تابآوری در مسیر موفقیت تیمها
به مناسبت روز جهانی مدیریت پروژه، شرکت راهبران سیستم رستاک با برگزاری وبینار «هفت شاهکلید کار تیمی»، میزبان جمعی از مدیران، متخصصان و علاقهمندان به مدیریت پروژه از ایران و خارج از کشور بود؛ رویدادی که در کنار انتقال دانش و تجربه، با اقدامی در راستای مسئولیت اجتماعی نیز همراه شد
از سال ۲۰۰۴، روز جهانی مدیریت پروژه هر سال در اولین پنجشنبه ماه نوامبر برگزار میشود؛ روزی برای قدردانی از تلاش مدیران و متخصصانی که با برنامهریزی، هدایت و همکاری، ایدهها را به نتایج ارزشمند تبدیل میکنند.
به همین مناسبت، شرکت راهبران سیستم رستاک وبینار «هفت شاهکلید کار تیمی» را با حضور جمعی از مدیران و صاحبنظران برجسته برگزار کرد. این رویداد با مشارکت متخصصانی از سازمانهای بزرگ و حضور مخاطبانی از داخل و خارج کشور همراه بود و در راستای ایفای مسئولیت اجتماعی، عواید حاصل از برگزاری آن به خانه ایبی (خانه پروانهای) اختصاص یافت.
در این وبینار، دکتر علی واحدی دیز به همراه خانمها آرزو گودرزی، تهمینه ایراندوست مقدم، روزبه کتبزاده، محمدرضا شیخزاده، مجتبی تاجیک قلعه، عماد قائنی و افشین دبیری، به بررسی الزامات و مهارتهای شکلگیری تیمهای موفق پرداختند.
پرسش محوری وبینار
چرا با وجود برخورداری از دانش، تجربه و ابزارهای مدیریتی، کار تیمی همچنان یکی از آرزوهای سازمانهاست؟
دکتر واحدی در آغاز وبینار با اشاره به اینکه کار تیمی همچنان برای بسیاری از سازمانها آرزویی دستنیافتنی است، تأکید کرد که دستیابی به همکاری اثربخش، نیازمند یادگیری و بهکارگیری آگاهانه هفت شاهکلید است.
او هدف این وبینار را فرصتی برای تأمل مخاطبان عنوان کرد؛ به گفته ایشان، هدف از طرح این مفاهیم آن است که هر یک از مخاطبان دستکم در یکی از این حوزهها به بازنگری در رفتار و عملکرد خود برسند و زمینهای برای ایجاد تغییر فراهم کنند.
هفت مفهوم، یک مسیر THE SEVEN KEYS
مسیر ساختن تیمهای اثربخش
از یافتن معنای مشترک تا توان بازیابی و نوسازی؛ هفت شاهکلیدی که در این وبینار بررسی شدند.
شاهکلید اول / MEANING
یافتن معنا
نقطه آغاز همکاری
۰۱
نخستین شاهکلید، «یافتن معنا» بود؛ مفهومی که دکتر علی واحدی و عماد قائنی بر اهمیت آن در شکلگیری و پایداری تیم تأکید کردند
به باور آنان، پشت هر فعالیت بزرگ و هر تیم موفق، باید چرایی مشخص و معناداری وجود داشته باشد. افراد زمانی در کنار یکدیگر قرار میگیرند که هدفی فراتر از انجام وظایف روزمره، آنها را به هم پیوند دهد.
تیم والت دیزنی و معنای مشترک شادی، نمونهای از این نگاه بود. در همین بخش، مطالعه کتابهای «انسان در جستوجوی معنا» اثر ویکتور فرانکل و «ساختن برای ماندن» اثر جیم کالینز پیشنهاد شد.
همچنین کتابهای «انسان در جستوجوی معنا» اثر ویکتور فرانکل و «ساختن برای ماندن» اثر جیم کالینز برای مطالعه بیشتر معرفی شدند.
شاهکلید دوم / EXCELLENCE
کمالگرایی سازنده
حرکت به سوی تعالی
۰۲
دومین شاهکلید بر ضرورت داشتن چشماندازی بزرگ، چالشبرانگیز و الهامبخش تأکید داشت.
روزبه کتبزاده در تشریح این مفهوم بیان کرد که کمالگرایی در یک تیم موفق، به معنای بینقص بودن نیست؛ بلکه به معنای آمادگی مستمر برای تغییر، رشد و بهتر شدن است.
از این منظر، تیمهایی که رؤیاهای بزرگ دارند، خود را در قاب محدودیت محصور نمیکنند و همواره به دنبال راههایی تازه برای دستیابی به اهداف بزرگ هستند.
شاهکلید سوم / VIRTUE
یاران بافضیلت
سرمایه اصلی تیمها
۰۳
آیا میتوان مسیر رسیدن به اهداف بزرگ را بهتنهایی طی کرد؟
پاسخ به این پرسش، مقدمه معرفی سومین شاهکلید، یعنی «یاران بافضیلت» بود.
در این بخش، دکتر واحدی سه ویژگی کلیدی اعضای یک تیم موفق را معرفی کرد: فروتنی،هوشمندی در تعاملات انسانی و پر ولع بودن.
مجتبی تاجیک با بررسی این سه ویژگی توضیح داد که وجود همزمان آنها برای شکلگیری همکاری سالم و مؤثر ضروری است؛ چراکه فقدان هر یک، حتی در حضور دو ویژگی دیگر، میتواند به شکلگیری رفتارهای آسیبزا در تیم منجر شود.
محمدرضا شیخزاده نیز با تکمیل این بحث، بر ضرورت توجه همزمان به دو موضوع مهم تأکید کرد: شایستگی حرفهای برای حضور در تیم و صلاحیت رفتاری
این بخش یادآور شد که موفقیت تیمها صرفاً به گردآوری افراد توانمند وابسته نیست؛ بلکه کیفیت رفتار و تعامل اعضا نیز نقشی تعیینکننده دارد.
شاهکلید چهارم / COMPLEMENT
مکمل بودن
قدرت تفاوت دیدگاهها
۰۴
«هیچ انسانی کامل نیست»؛ این جمله، نقطه آغاز بحث چهارمین شاهکلید بود.
در این بخش، خانم آرزو گودرزی با نمایش تصویری که از زوایای مختلف، برداشتهای متفاوتی ایجاد میکرد، نشان داد که تفاوت دیدگاهها نهتنها مانعی برای کار تیمی نیست، بلکه میتواند یکی از مهمترین منابع قدرت تیم باشد.
او تأکید کرد که در پروژهها و سازمانها، افراد با دانش، تجربه و زاویه نگاه متفاوت، میتوانند یکدیگر را تکمیل کنند و به تصمیمهایی جامعتر و اثربخشتر دست یابند.
در همین راستا، کتاب «شش کلاه تفکر» اثر ادوارد دوبونو بهعنوان منبعی برای تقویت مهارت نگاه کردن به مسائل از منظرهای گوناگون پیشنهاد شد.
پیام این شاهکلید روشن بود: تیم موفق، مجموعهای از افراد شبیه به یکدیگر نیست؛ بلکه ترکیبی هماهنگ از توانمندیها و دیدگاههای مکمل است.
شاهکلید پنجم / CONNECTION
ارتباط مؤثر
حلقه اتصال تیم
۰۵
با یک مثال فوتبالی مطرح شد در یک تیم فوتبال که همه افراد به دنبال معنای برد هستند، در جای خود حضور دارند و یاران با فضیلت هم هستند و مکمل بودن هم در آنها وجود دارد وقتی به هم پاس نمی دهند بردی هم برایشان حاصل نمی شود. این پاس ندادن در واقع همان نداشتن “ارتباط موثر” است.
در این بخش، سه مؤلفه مهم ارتباطات در تیمهای موفق با عنوان 3E معرفی شد:
۰۱ / ENERGYانرژی
میزان و کیفیت تعاملات میان اعضای تیم
۰۲ / ENGAGEMENTتعامل و مشارکت
شکلگیری ارتباطات و معاشرتهای غیررسمی
۰۳ / EXPLORATIONکاوشگری
جستوجو و تبادل مستمر اطلاعات و تجربیات خارج از تیم
تهمینه ایراندوست نیز با اشاره به سیستم Last Planner System (LPS)، اهمیت هماهنگی و شفافیت در فعالیتهای تیمی را تشریح کرد.
او توضیح داد که اعضای تیم باید بدانند چه فعالیتی، در چه زمانی و با چه پیشنیازها و وابستگیهایی باید انجام شود تا همکاریها به نتایج قابل اتکا منجر شوند.
شاهکلید ششم / LEADERSHIP
رهبری اثربخش
الهامبخشی و رشد
۰۶
ششمین شاهکلید به یکی از مهمترین عوامل موفقیت تیمها، یعنی «رهبری اثربخش» اختصاص داشت.
دکتر واحدی در این بخش، رهبری را فراتر از عنوان سازمانی یا اختیار رسمی تعریف کرد و بر این موضوع تأکید داشت که یک رهبر واقعی، فردی است که بتواند الهامبخش دیگران باشد، به شکلگیری رؤیاهای مشترک کمک کند و زمینه رشد و حرکت اعضای تیم را فراهم آورد.
محمدرضا شیخزاده نیز با معرفی کتاب «از خوب به عالی» اثر جیم کالینز، به اهمیت رهبری در حرکت سازمانها از عملکرد مطلوب به عملکرد ممتاز پرداخت.
در ادامه، مراحل شکلگیری و توسعه تیمها شامل شکلگیری (Forming)، تعارض (Storming)، هنجارسازی (Norming)، عملکرد (Performing) و پایان همکاری (Adjourning) مورد اشاره قرار گرفت.
این مباحث نشان داد که رهبری اثربخش، علاوه بر الهامبخشی، مستلزم شناخت پویاییهای تیم و هدایت درست اعضا در مراحل مختلف همکاری است.
شاهکلید هفتم / RESILIENCE
تابآوری
برخاستن و قویتر شدن
۰۷
هفتمین و آخرین شاهکلید، «تابآوری» بود؛ قابلیتی که در مواجهه با دشواریها، شکستها و بحرانها، اهمیت خود را بیش از هر زمان دیگری نشان میدهد.
دکتر واحدی با اشاره به کتاب «پادشکننده» اثر نسیم نیکلاس طالب، توضیح داد که تیمهای موفق نباید صرفاً به تحمل مشکلات بسنده کنند، بلکه باید بتوانند از تجربه بحرانها بیاموزند و حتی قویتر از گذشته به مسیر خود ادامه دهند. آقای افشین دبیری در ادامه ی این بحث مطرح شده از آقای دکتر واحدی عنوان نمودند که معنای واقعی تاب آوری در دوران شوک و فرارز و فرود نمایان می شود، همانند قطع منابع مالی، جدا شدن از مجموعه توسط یک عضو کلیدی و یا تغییر الزامات کار فرما. در اینجا توازن تیم ، منابع و روابط و مفروضات تناسبی با شرایط جدید ندارند و حالت عدم توازن و در ادامه و هماهنگی پدیدار میگردد اینجا سه حالت برای تیم پدید می آید:
بقا و تحمل فشاربازیابیسازگاری
و حالا مهمترین اتفاقی که برای تیم می افتد “نوسازی” است یعنی ایجاد ظرفیت تازه تا در مواجهه با اختلال ها و شک های بعدی چرخ را از نو اختراع نکنند. در واقع تاب آوری دوام و تحمل نیست بلکه تاب آوری همانند عضله ای است که می بایست تقویت و ورزیده شود و به سمت نوسازی و سازگاری و بازآفرینی رفت.
در واقع، تابآوری تنها به معنای مقاومت در برابر فشار نیست؛ بلکه به معنای حفظ توان حرکت، یادگیری از ناکامیها و تبدیل تجربههای دشوار به فرصتی برای رشد است.
این شاهکلید با پیامی تأثیرگذار به پایان رسید:
«تابآوری یعنی تجربه کردن، احساس کردن، شکست خوردن، صدمه دیدن و افتادن؛ اما دوباره برخاستن و ادامه دادن.»
اثرگذاری فراتر از کلاس BEYOND LEARNING
فراتر از آموزش؛ پیوند دانش، تجربه و مسئولیت اجتماعی
وبینار «هفت شاهکلید کار تیمی» فرصتی بود تا مفاهیم بنیادین همکاری و مدیریت تیمها، نه صرفاً از منظر نظری، بلکه با تکیه بر تجربه مدیران و متخصصان سازمانهای مختلف بررسی شود.
از یافتن معنا و ترسیم چشمانداز مشترک تا انتخاب یاران شایسته، بهرهگیری از تفاوتها، ارتباط مؤثر، رهبری الهامبخش و تابآوری، هر یک از این شاهکلیدها بخشی از مسیر ساختن تیمهایی توانمند، پویا و اثربخش را روشن کردند.
این رویداد همچنین جلوهای از رویکرد شرکت راهبران سیستم رستاک در پیوند میان توسعه دانش مدیریت پروژه و مسئولیت اجتماعی بود؛ رویکردی که تلاش میکند اثرگذاری فعالیتهای آموزشی را فراتر از فضای کلاس و سازمان گسترش دهد.
در پایان، پیام مشترک این وبینار را میتوان در شعار کوتاه اما پرمعنایی خلاصه کرد که دکتر علی واحدی بیان کرد؛ شعاری که فراتر از مدیریت پروژه، یادآور اهمیت ارزشهای انسانی در تمامی تعاملات حرفهای و اجتماعی است:
“انسان بمانیمپیام پایانی وبینار به بیان دکتر علی واحدی